Vandaag las ik een verhaal van een kunstenaar die boos was omdat niemand hem voor zijn kunstzinnige uitingen wil betalen. Iedereen geniet van zijn werk, zegt dankjewel en niemand vraagt zich af waar de kunstenaar van leeft.
Tot voor kort werden dit soort gevoelens soms opgepakt door de elite van de subsidiepotten en die artiest die de beste lobby had, kreeg een pot met een beetje geld om van te overleven. Veel geld uit die subsidiepotten kwam niet terecht bij de artiesten, maar bij de verdelers van de potten en de adviseurs van de artiesten. Hier wordt nu behoorlijk op bezuinigd.
Sommige andere artiesten doen het juist weer heel anders, zij sluiten zich aan bij grote bedrijven en verkwanselen volgens hun vakgenoten de creative vrijheid aan de commercie.
Weer anderen zoeken uitzinnig naar een publiek, en creëeren een fanclub die hen gaat volgen en ze verkopen vervolgens van alles aan de fanclub, van kaartjes voor tentoonstellingen tot kunstwerken, boeken, kaarten cd’s etc.
De grote droom van veel kunstenaars is ultieme vrijheid, creaties maken zonder dat er om gevraagd is maar gewoon omdat ze willen of moeten creëren. Dit willen ze ongelimiteerd kunnen doen. Nu zijn er volgens mij twee soorten kunstenaars, de echte kunstenaar die waarde creëert en de hobby kunstenaar die lekker freubelt. Die tweede wil ik eigenlijk geen kunstenaar noemen.
Maar is niet elke echte kunstenaar met freubelen begonnen? Als je maar stug doorzet en gepassioneerd blijft werken aan zaken wordt het steeds beter. Ik vind het dus een onmogelijke opgave om te beoordelen wat echte kunst is op het moment dat het gemaakt wordt. Veel grote maatschappelijk relevante kunstwerken hebben namelijk pas waarde gekregen lang nadat de kunstenaar dood was.
We leven nu in een tijd waarin er een verschuiving plaats vindt van het geld verdienen naar waarde creatie. Steeds meer ondernemers, zelfstandige professionals kiezen voor waarde creatie boven korte termijn financiële resultaten. Het gaat bij veel ondernemers minder om de vraag hoeveel haal ik dagelijks uit mijn bedrijf, maar hoe kan ik mijn bedrijf op langere termijn meer waard maken. Ik denk dat veel kunstenaars exact dezelfde attitude hebben maar dan nog twee graadjes meer. Zij verkiezen vanuit hun hart vaak een minimum bestaansniveau in combinatie met de mogelijkheid om iets van eeuwigheidswaarde te creëren boven het stabiele salaris van een kantooremployee.
Waarde creatie is voor creatieve vernieuwers iets wat op het moment dat men het maakt weinig waardering krijgt. Pas na jaren zegt men, wow dit was echt onbetaalbaar. En er is idd niets voor betaald. De eerste werkjes van Van Gogh zijn ook voor weinig verkocht. Degene die ze bewaard heeft heeft er grof aan verdient.
Ik vind dat de artiest niet moet zeuren en dat hij of zij zijn werk aantrekkelijk moet vermarkten, maar niet iedere artiest is ook ondernemer. Kunstenaars moeten in staat zijn om de waarde van hun werk te vertalen in een prijs die ze er ook voor moeten kunnen krijgen. Maar hoe doe je dat?
Niet anders dan simpelweg met wat basiskennis van marketing, en een aantal mensen met verschillende karakters. Wat creatievelingen, maar ook wat praktisch georiënteerden en wat commerciële mensen samen moeten de discussie aangaan om de waarde vast te stellen. Kan je niet verder komen dan het is gewoon leuk om te doen, maak er dan een leuke hobby van. Als je echt overtuigd bent van de relevantie dan moet er dus ook geld voor te vinden zijn.
Als dan de waarde bepaald is, moet je natuurlijk wel het lef hebben om te vragen om betaling. Niet omdat je zielig bent, en slecht verdient, maar omdat je de ander iets waardevols geeft. Een mooie nieuwe ontwikkeling is de waardebepaling achteraf. Maar hoe stel je die vraag op een nette en effectieve manier? Want inderdaad, als je er niet om vraagt krijg je niets en gaat de koper van jouw werk (voor heel weinig) met de winst strijken.
Nog een vraag die bij me opkomt, wie gun je als klant een hoger inkomen? Die mooie violist die jou op de markt tot tranen toe beweegt omdat de tonen je emotioneel raken of die beleggingsadviseur die jouw geld heeft belegd bij IceSafe? En aan wie betaal je over het algemeen meer?
Het blijft een uitdaging om de waarde van creativiteit om te zetten in betaalde waardering. Het is tijd voor strategisch management.